Teamcoaching is als olie in de machine

In veel bedrijven en organisaties wordt tegenwoordig gewerkt met teams. Teams onderscheiden zich, in grote lijnen, van afdelingen doordat ze een specifiek en duidelijk omschreven ‘doel’ hebben waaraan ze werken. De áfdeling financiën zou dus een téam ‘jaarrekening 2019’ kunnen hebben. Dat betekent dan tegelijk dat niet elk team (dat zo genoemd wordt) ook inderdaad een team is. Het is dan meer taalgebruik. Dat komt het functioneren overigens niet altijd ten goede. Maar daar een andere keer graag meer over.

Een team wordt over het algemeen aangestuurd door een teamleider. Maar er zijn tegenwoordig ook nogal wat zelfsturende en zelforganiserende (verantwoordelijk voor de eigen samenstelling) teams. Dan mist de hiërarchische laag van de teamleider en is een bovenliggende manager verantwoordelijk voor het resultaat van meerdere teams zonder te sturen. 

Zeker in het geval van ‘zelf’-teams is de afstand tot het management best groot. Dat kan voor beiden lastig zijn. Vaak worden er daarom één of meerdere teamcoaches aangesteld die op verzoek het team kunnen ondersteunen. Toch dus een soort ‘tussenlaag’, tenminste, zo wordt het door het hogere management nog wel eens gezien. Zowel voor de teams als voor de coach best lastig: ‘wij zijn een zelfsturend team en bepalen zelf wel wanneer we ondersteuning nodig hebben’ en ‘als teamcoach heb ik geen management verantwoordelijkheid’. Complexe situaties, zeker als de reden voor het instellen van de eigen verantwoordelijkheid niet helemaal duidelijk is.

Maar ook in het geval er wel een teamleider aanwezig is kan er een teamcoach worden aangesteld. Niet om (een deel van de) managementverantwoordelijkheid over te nemen. Dat leidt tot twee kapiteins op één schip en werkt niet. Wel in een onafhankelijke positie als olie in de machine. Is dat nodig dan? Het leven, lees de werkdruk, van de teamleider / manager wordt er niet eenvoudiger op. Met de intrede van functionaliteit als outlook (e-mail/vergaderverzoek) is de toegankelijkheid verlaagd waardoor er meer werk lijkt te zijn. Het versturen van een mail aan iemand, zelfs al is het alleen maar CC……., betekent eigenlijk: ik heb je geïnformeerd, gevraagd, voorgelegd of ik heb je (voor alle zekerheid) ook uitgenodigd voor een bijeenkomst. Er was nog ruimte in je agenda, leek me wel handig dat je er ook bij bent.

Het is niet voor iedereen even makkelijk met al dit extra werk om te gaan. Als je dan ook nog een team aan moet sturen dat een doel moet halen kan het extra lastig worden.  ‘Normale’ managementtaken schieten er dan bij in, je wordt minder zichtbaar, verliest contact. Grote lijnen op belangrijke momenten in het jaar zijn nog wel te doen, maar het operationele contact vervaagt. Medewerkers voelen zich minder gezien. Voor de één is dat makkelijker als voor de ander maar over het algemeen lijkt het de werkvreugde (productiviteit) niet ten goede te komen. Het begint te kraken en te piepen, loopt niet soepel meer of komt hier en daar zelfs tot stilstand. ‘Maakt niet zoveel uit wat we doen’. En dan is het bijvoorbeeld tijd voor de jaarlijkse ronde P-gesprekken. Maar met wie dan? En wanneer?

In deze situatie kan een teamcoach een belangrijke rol spelen. Onafhankelijk (geen managementverantwoordelijkheid), aanwezig, benaderbaar, zichtbaar. Teamcoaching is als olie in de machine. De teamcoach helpt ervoor te zorgen dat het team blijft draaien. Is er voor het team. Pikeert en masseert waar nodig. Neemt alleen deel aan overleg buiten het team als dat mogelijk bij kan dragen aan het functioneren van het team. Is tegelijk vertrouwenspersoon en bespreekt alleen in grote lijnen, niet tot personen herleidbaar, wat er speelt. Filtert uit gesprekken met teamleden wat er speelt en waar het management mogelijk een taak heeft. Is aanwezig bij teamoverleg en helpt mee de juiste punten op de agenda te krijgen. Heeft individuele gesprekken met de teamleden: wie ben je? Wat doe je? Hoe gaat het met je en wat betekent dat voor je functioneren? Loop je ergens tegenaan? Heb je het naar je zin? Hoe vind je dat het gaat met je team? Wat kun je er zelf aan doen? Wat kan ik voor je betekenen?

Ik beschouw een team graag als systeem waarin de wetten van binding, ordening en balans gelden. Dat werkt op een heel andere laag. In de onderstroom. Het is soms ook nodig de relatie te leggen tussen privé en werk. Wat je vroeger thuis deed, moest doen, herhaal je vaak op je werk. Had je thuis een lastige relatie met een ouder, dan is er een grotere kans dat je op je werk strijd levert met je manager. Die relatie leggen geeft zoveel inzicht.  Daar kunnen mensen verder mee en dat komt het functioneren van het team ten goede.

Als teamcoach sta je los van de omgeving waarin het team functioneert en de methode waarmee wordt gewerkt. Het maakt niet uit of het zorg, ICT, profit of non profit is. Of er zelfsturing wordt toegepast of agile gewerkt. Jij bent er voor het team. Natuurlijk is het handig als je de taal spreekt van de omgeving. Maar het heeft ook als risico dat je meegezogen wordt de inhoud in. En daar moet je buiten blijven. Hoe de machine is gebouwd en wat die produceert is niet van belang.

Er is olie nodig. En die lever jij. Olie in de machinerie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *